Next JS ile Veri Çekme Yolları (Data Fetching)

İnternette Next JS ile ilgili çok fazla Türkçe döküman bulamıyorum. Sanki tek kaynak Next JS’in kendi dökümanıymış gibi geliyor. Evet evet biliyorum, yazılımcıyız ingilizce bilmek zorundayız. Bu kısımlar kabul ama insan bide kendi dilinden tatmak istiyor logic konularını be.
Bu yazıda, Next’e başladığımda kafamı en çok karıştıran ve en fazla hatasını tattığım Next’in Data Fetching (Veri Çekme) konusuna göz gezdireceğiz.
Konuyu tamamen kavradıktan sonra, Next ile hangi sayfanın nasıl çalışması gerektiğini seçmek, çok zevkli hale geliyor.
Bildiğiniz gibi bu konuda Next, React’tan farklı. (burada react’tan kastım react-cli’dır.) React size yalnızca client-side rendering (browser (istemci) tarafı veri oluşturma) imkanı sağlar. Fakat Next bir çok data fetching yolu sağlar. Bunlar temel olarak şöyledir:
- SSR: Server-Side Rendering
- SSG: Static-Site Generation
- CSR: Client-Side Rendering
Evet Next’e biraz bile bakan yazılımcı Next’in Server-Side tarafında çalıştığını bilir. Fakat Next varsayılan olarak Server Side çalışıyorsa, biz bu metodları neden kullanmak zorundayız?
Next yalnızca oluşturduğumuz JSX’leri yani HTML dökümanlarını ve statik kodları server tarafında otomatik olarak oluşturur. Eğer harici bir API’dan veri çekiyorsak ve verilerinizin server tarafında oluşturulmasını istiyorsak bu metodları kullanmak zorundayız. Aksi durumda Next sadece statik olarak yazdığınız kodları server tarafında derleyecektir.
“Peki bunun ne gibi bir dezavantajı olabilir?” Gibi bir soru aklımıza geldiyse, bu “Server Side Rendering’e neden gerek var?” gibi çok temel bir soruya gider. Bu kısmı kendiniz araştırmanızı öneriyorum.
CSR: Client Side Rendering Nedir?

Tüm React severlerin zaten alışık olduğu kısımdan başlamak istedim :) Adından da anlaşılacağı gibi bu kısmın Server tarafıyla hiçbir bağlantısı yok. Verileriniz çalışma zamanında gelir. Verinizi tamamen Client yani Browser üzerinde oluşturursunuz.
UseEffect ile Client-Side Veri Çekme
Client-Side tarafında en popüler veri çekme yöntemimiz tabiki useEffect hook’u.
function Profile() {
const [data, setData] = useState(null);
useEffect(() => {
fetch("/api/posts")
.then((res) => res.json())
.then((data) => {
setData(data);
});
}, []);
return (
<div>
<h1>{data.title}</h1>
<p>{data.description}</p>
</div>
);
}
Bu zaten çok tanıdık değil mi? “Tanıdık” az kalır, “birebiri” diyebiliriz. Bir de tanıdık olmayana bakalım.
useSWR ile Client-Side Veri Çekme
Next’inde dökümanına bakarsak, eğer Client Side veri çekmeyi tercih ettiysek eğer, Next ekibi şiddetle useEffect yerine useSWR hook’unu kullanmamızı öneriyor. Sebebi ise useSWR hook’unun, useEffect’in aksine çağrılan data’nın caching, revalidation, focus tracking, refetching on interval vs. gibi bir çok durumunu kontrol ediyor olması. Bu kısım karışık geldiyse, özetle şöyle diyelim “Daha performanslı”.
useSWR’nin en belirgin özelliği, otomatik cache’leme özelliği olması ve kullanımı çok basit:
import useSWR from "swr";
const fetcher = (...args) => fetch(...args).then((res) => res.json());
function Profile() {
const { data, error } = useSWR("/api/posts", fetcher);
return (
<div>
<h1>{data.title}</h1>
<p>{data.description}</p>
</div>
);
}
useSWR hook’unun içerisinde api çağırmaktan başka hiçbir şey yapmıyoruz. Birinci parametre API yolunu, ikinci paramterse ise callback’i temsil ediyor. Bu arada bence useEffect’ten daha basit ama sen bilirsin :)
SSR: Server-Side Rendering Nedir?

Geldik meşhur konuya. Herhangi bir Javascript kütüphanesine başlayanların en fazla 1 ay sonra merak etmeye başladığı konu. Nedir yahu bu Server-Side? Arama motorlarının, sitemizdeki içeriği, temiz bir şekilde okumasını istiyorsak (Buna SEO’ya uygunluk diyoruz.), verilerimizi Server-Side çekmemiz şart.
Not: Google’ın index ve arama gücünü hepimiz biliyoruz. Normal React projesi oluştursanız bile, google sitenizi belli ölçüde index’leyebiliyor. Fakat bu seviye SEO gereken bir site için yeterli değil.
Next ile verimizi server side çekmek istiyorsak sayfamızın içinde getServerSideProps adlı bir function oluşturuyoruz:
Yol: src/page/index.js
export async function getServerSideProps(context) {
return {
props: {}, // sayfaya iletilecek props'ları burada döndürüyoruz.
};
}
HTTP Request’imizi bu fonksiyon içerisinde atıp props’tan sayfaya döndüreceğiz:
function Homepage({ data }) {
// döndürülen props'u page'imizin fonksiyonunda kendi ismiyle tanımladıktan sonra kullanabiliriz.
}
// Her sayfa isteğinde çağrılır.
export async function getServerSideProps() {
// Harici API çekme işlemi
const res = await fetch(`https://.../data`);
const data = await res.json();
// Çekilen data props içerisinden return ile döndürülür.
return { props: { data } };
}
export default Page;
getServerSideProps ne zaman çalışır?
Nasıl yazılacağını öğrenmek kolay, sadece 5 dakika. Fakat nasıl çalıştığını iyi bir şekilde öğrenmezsek, ağzımız çok yanabilir.
Şunları kesinlikle unutmayın:
getServerSideProps fonksiyonu asla browser tarafında çalışmaz. Daima server taraflı çalışır. Server tarafında veriyi oluşturur ve Browser tarafına iletir.
getServerSidePropsdata’yı sayfaya JSON olarak otomatik bir şekilde iletir. Bunun için props’umuzu sayfamızın fonksiyonunda tanımlamaktan başka hiçbir şey yapmamıza gerek yoktur.
getServerSidePropsfonksiyonu sadece page’ler yani sayfalar içerisinde export edilebilir. Herhangi bir component içerisinde kullanamazsınız.
getServerSidePropsfonksiyonunun bağımsız bir fonksiyondur. Evet sayfamızın içerisinde çağıracağız fakat sayfamızın fonksiyonunun içerisinde çağıramayız. Ayrı bir şekilde export etmemiz gerekiyor.
Peki ne zaman getServerSideProps’u kullanmalıyım?
Burada şu kısma çok dikkat etmemiz gereklidir: “Her sayfa Server Side çalışmak zorunda değildir.” SEO’ya ihtiyacı olmayan bir sayfada verimizi Server Side oluşturmak, boşa kaynak tüketimi demektir.
Örneğin instagram’da sadece kullanıcıya özel olan “Kaydedilenler” sayfasının server-side oluşturulmasına gerek yoktur. Çünkü bu sayfayı arama motorunda index’lemek bize bir fayda sağlamaz.
SSG: Static-Site Generation Nedir?
Next’in dökümanında sürekli olarak karşıma çıkan, “nedir la bu” diye bakmaya üşendiğim ama aslında öğrenilmesi son derece önemli olan veri çekme — oluşturma yöntemi.
Kısaca mantık şu: getStaticProps fonksiyonu da sayfamızı server side tarafında oluşturmak içindir fakat bu getServerSideProps’tan farklı olarak sayfayı build (derleme) zamanında oluşturur.
Bu getServerSideProps’tan daha performanslıdır. Çünkü kullanıcı henüz sayfanıza girmeden, o sayfa çoktan build zamanında oluşturulmuş ve hazırdır. getServerSideProps’ta oluşturulma işlemi, kullanıcı sayfaya girerken başlar.
Kullanımı getServerSideProps’la aynıdır:
getStaticProps ne zaman çalışır?
getStaticProps’ta tıpkı getServerSideProps gibi server taraflı çalışır. Asla client taraflı çalışmaz. Tek farkı build zamanında çalışmasıdır. Yani kullanıcı sayfaya girmeden önce, sayfa zaten oluşturulmuş durumdadır.
Peki ne zaman getStaticProps’u kullanmalıyım?
Kullanıcının bir girdisinin gerekmediği her durumda Static-Side Rendering daha mantıklıdır. Sayfa kullanıcı girmeden önce oluşturulduğu için daha performanslıdır.
getStaticProps’u nerelerde kullanabilirim?
Burada da durum getServerSideProps ile aynıdır. getStaticProps yalnızca page’lerin içerisinde çalışır. ‘_app’, ‘_document’ veya ‘_error’ içerisinde çalıştıramazsınız.
Bu kısıtlamanın nedenlerinden biri, React’in sayfa oluşturulmadan önce gerekli tüm verilere sahip olması gerektiğidir. Kısaca sayfa oluşturulmadan önce veriler Browser’a aktarılmalıdır.
getStaticProps bağımsız bir fonksiyondur ve sayfanın fonksiyonu içinde yazılamaz. Ayrı olarak yazılır.
//Sayfa fonksiyonu
function Homepage() {
return ();
}
//getStaticProps fonksiyonu
export async function getStaticProps() {
return {
props: {},
};
}
export default Blog;
Next data fetching yöntemleri, tabiki bunlarla sınırlı değil. Bu yazıda genel anlamda bahsetmek istedim. Daha sonraki yazılarda ayrıntılı olarak ele alacağız.
function Blog({ posts }) {
return (
<ul>
{posts.map((post) => (
<li>{post.title}</li>
))}
</ul>
);
}
export async function getStaticProps() {
const res = await fetch("https://.../posts");
const posts = await res.json();
return {
props: {
posts,
},
};
}
export default Blog;